جیاوازیی نێوان پێداچوونەوەکانی «گەشتەکەی بێل بۆ باکووری کوردستان»

Jump to navigation Jump to search
بەبێ کورتەی دەستکاری
ھێڵی ١٥٨: ھێڵی ١٥٨:


بۆچونەکەت سەبارەت بە تەنورەی ژنان دڵخۆشی کردم! ئێمە بەرەو کوێ ئەچین! بەهیوام نەگەینە باڵاپۆشی. هەرچەندە بە بۆچونی من گونچاو بۆ هەندێکمان، نمونە خاتوو سەلبۆرن(Lady Selborne) خوایە ئەم خاتوونە چەن ناحەز و نارەسەنە، گەمژە و نەزانە، ڕەنگە نەزان هێشتا پراو پری نەبێ! ناتوانم پەشیمان بم دەربارەی مۆبێرلی بێڵی(Moberley Bell) پیر و تەنانەت ناتوانم بیر لە پورە سارا (Sarah) نەکەمەوە ، ئەو شتە کۆنە بەسەزمانانە، دەستکێشە ڕەشەکەیم لا نیە، ( هەمو کات نامەکانت بە جۆرێک دلخۆشم ئەکەن کاتی خوێندنەوەیان ناتوانم بوەستم لە پێکەنین بۆیە ناتوانم لە شوێنی قەرەباڵخا بیانخوێنمەوە) مۆریسی (Maurice) بەدبەخت! ئێسکەکانی وەک ملیوانی کراس نەرم بۆتەوە ، یاخود ئەنتۆنی (Anthony) هەژار !.
بۆچونەکەت سەبارەت بە تەنورەی ژنان دڵخۆشی کردم! ئێمە بەرەو کوێ ئەچین! بەهیوام نەگەینە باڵاپۆشی. هەرچەندە بە بۆچونی من گونچاو بۆ هەندێکمان، نمونە خاتوو سەلبۆرن(Lady Selborne) خوایە ئەم خاتوونە چەن ناحەز و نارەسەنە، گەمژە و نەزانە، ڕەنگە نەزان هێشتا پراو پری نەبێ! ناتوانم پەشیمان بم دەربارەی مۆبێرلی بێڵی(Moberley Bell) پیر و تەنانەت ناتوانم بیر لە پورە سارا (Sarah) نەکەمەوە ، ئەو شتە کۆنە بەسەزمانانە، دەستکێشە ڕەشەکەیم لا نیە، ( هەمو کات نامەکانت بە جۆرێک دلخۆشم ئەکەن کاتی خوێندنەوەیان ناتوانم بوەستم لە پێکەنین بۆیە ناتوانم لە شوێنی قەرەباڵخا بیانخوێنمەوە) مۆریسی (Maurice) بەدبەخت! ئێسکەکانی وەک ملیوانی کراس نەرم بۆتەوە ، یاخود ئەنتۆنی (Anthony) هەژار !.
بەشی باشووری مزگەوتەکە لە وێنەکەدا دووپیاو دەبێنرێت  مانگی 5ی ساڵی 1911 ئامەد
لەلایەن پاولین ئەنجیلەوە (Pauline - engel) بە جوانترین پۆستکارتم بەدەست گەیشتوە، بە هیوام باشتر بووبێت. پێویستە بگەڕێم وێنەیەک یان پۆستکارتێکی جوانی لێرەوە بۆ بنێرمەوە.
هەروەها ڕۆمیکە(Romeike) بابەتەکەی لیزا ( Liza)ی بۆ ناردم، پێویستە سوپاسنامەیەکی بۆ بنوسمەوە دووبارە، بەڵام دایکی ئازیزم خۆزگە دەتتوانی ببینیت، چۆن جێیان هێشتووە پێش ئەوەی شوێن پێی منی پێ بگات ، ئەوەش پەیوەندی بە سەلیقەی نێوان و من و هاوڕێکانمەوە هەیە. ئەوەی من بزانم  کە زیاتر توشی تێرامانت دەکات. لە هەموان زیاتر سەرسامی هەڵسوکەوتی بەڕیز لورین و ویندهامم(Loraine en de Wyndhams)، بەراستی ناتوانم وشەیەک بدۆزمەوە بۆ پیاهەلدانیان!
نامەی سێهەم: 7ی مایۆ 1911 گێرترودبیل بۆ باوکی بەرێز هوگ بیل.
ئامەد 07-05-1911 باوکی ئازیزم
نامە درێژ و چڕوپڕەکەی 16ی ئەپرێڵم بەدەستگەیشت، ئەبێت وەڵامت بۆ بنووسمەوە. سەبارەت بە کۆچی دوایی مامە جۆرج (Uncle George) زۆر زۆر بەداخم ،لەدەستدانی ئەو زۆر سەختە بەتایبەت لە نێوان هاورێکانماندا، ئەمێستا بەترسەوە دەست بۆکردنەوەی نامەکانت دەبەم لەخەمی بیستنی هەواڵ و کارەساتێکی دی.
بەناونیشانی ژمارە 95 نامەیەکم نووسی بۆ چارلی (Charlie)، لەبەر ئەوەی نازانم لە کوێی بیدۆزمەوە. ڕەنگە تۆ بتوانیت ئەوە بگەینیت؟ تەلەگرامەکەی تۆ ئەوەی (Rounton) ئەمڕۆ بەدەستم گەیشت، بەوە زۆر کامەران و دڵخۆش بووم. هەرهەمان رۆژ بە تەلەگرام وەڵامم دایتەوە، تا ئاگاداری پلانەکانم بیت.
نامەی هۆزانەوانە یۆنانیەکەت خوێندەوە، ئەوەی دایکم بۆی ناردم؟
لەڕاستیدا ناتوانین بە هیچ شتێک بینرخێنین بێ وێنەو نایابە. بەهەمان نامە بۆت دەگەڕێنمەوە  تکایە لەلای خۆت بۆم بپارێزە.بە بۆچونی من پێویست نیە بە نامە وەڵامی بدەمەوە، زۆر چێژبەخش و دڵخۆشکەر بوو، بە جۆرێک بۆ هەر ڕستەیەکی خەندەیەکە، بڕواناکەم هیچ کات هێندە پێکەنبێتم. تەنها بەدواداچونێک بۆ کۆشکەکانی ناو هۆنراوەکە بکە، گەر لە تواناتا هەبوو، سەبارەت بە کۆشکی (وادیارە هەر ئەوە مەبەستی بووە). دڵخۆش ئەبم بە گەشتێک لەگەڵ  تۆ و دیوک( Duke) بۆ ڕۆما ، ئەگەر دایکم نەیویست بێت. بە بروای من گەشتێکی خۆش دەبێت گەر تۆ پێشەنگ بیت.
نزام بۆ بکە، بۆ ئێستا پێویستمە. بۆچوونەکانی  سپراگلی (Springy's) گرنگ بوون سەبارەت بە کتێبەکەم. پێویستە سوپاسنامەی بۆ بنێرم، مرۆڤ هەست دەکات هەوایەکی جیاواز و لە شوێنێکی جیاواز هەلدەمژێت پاش خوێندنەوەی بۆچونەکانی ڕۆمایکە (Romeike) کەناردبووی بۆم. بە دڵنیاییەوە هاچیتا (Hachette shall) وێنەکانی هەیە. زۆر دڵخۆشم بە چاودێری و دەسەڵاتی میزۆپۆتامیا لە ژێر ڕکێفی میر و شازادە و  بەگەکانیدا  ، بەداخەوەم دڵگرانم سەبارەت بە بێڵ سانسەێل (Bill Lascelles).
بەڕاستی دیمەنێکی ناخ هەژێنە، ئای لەو بەدبەختە! لە هەمان کاتیشدا بێزارە لە مۆریس (Maurice) کە دیارە ئاسودە نیە، ئەوانەش کاریگەرن بۆ خاتوو شاتفیڵد(Chatfield!)، بە دڵنیاییەوە گوێبیستی هەمو وردەکاریەکان دەبم لە دایکمەوە، بەلام ئەبێت چاوەرێ بم تا ئەو کاتەی دەگەڕێمەوە. بەو هیوایەی دایکم کەسێکی بەتوانای دەستکەوێت بۆ کارەکەی لە (WG) بێ شک دەیەوێت کارەکانی بە ڕێکی بەرەوپیش بڕوات.
من لە ئێستادا لە دانوستانێکی دژواردام لەگەل ( capel) دەسەڵاتدارانی ئەستەنبوڵ لە پێناو ڕەزامەندی و رووخسەت وەرگرتن بۆ پلانی کردنەوەی کڵێسایەکی کۆن کە لە ئێستادا بە روی بێگانەدا داخراوە.
ئێوە شێرەکانتان لە یادە؟  سەرۆک و ڕیبەری سەربازی لە بەغدا، ئێستا تێدەگەن لەو تەنگەژانەی دێنە ڕێگام؟
نامەی پیاوە سەرنجراکێشەکە (شارمەند) خەلیل بەگ (Khalil Beg)م  تێکهەڵکێشی داواکاریەکەم کردووە بەڕیوەبەری مۆزەخانە رێگەی پێدام بۆ نامەکە زیاد بکەم. لە نامەکەدا تکای لە والی کردوە کە رێگا بە پلانەکەم بدات، والی لە وەڵامدا دەڵیت لاریم نیە لەو پلانە  بەڵام ناتوانم بێ ڕەزامەندی شالیاری سەربازی ( Mahmud Shevket Pasha)هیچ گفتێک بدەم .
نەک سەبارەت بە من بەڵکو سەبارەت بە کۆشکەکەو هەموو کەسە پەیوەندیدارەکان.  هەربۆیە تەلەگرافێکم بۆ خەلیل  بەگ نارد و داوام لێکرد لە نزیکەوە لەگەل مەحمود شەوکەت پاشا گفتوگۆ بکات و شیبکاتەوە و داوای لیبکات ڕێگام بدات.
بەڵکو راستەوخۆ ڕەزامەندی وەرگرم.  هەروەها لەگەڵ ڕەزامەندی والیش.
هەمان داواکاریم بە تەلەگرافێک بۆ هاوڕێی ئازیزم سامی پاشا (Sami Pasha) ناردووە کە لە ئێستادا دەسەڵاتدارە لە ئەستەنبوڵ ئەو ئامۆزای مەحمود شەوکەت پاشایە، بە بڕوای والی بەم شێوەیە ڕەزامەندی ئەدەن ( سەردانێکی کردم  ئەم پاشنیوەرۆیە و زمانی فەرەنسی باش دەزانێت پێم وایە باشترین گفتوگۆبوو)  ئەیبینن، من پلانێکی باشم بۆ مزگەوتە گەورەکە هەیە، هەر ئەمرۆ لە ٥ بەیانی هەتا ١٢ نیوەڕۆ من کارم تێدا کردوە، بە دڵنیاییەوە بەیانیش کاری بۆ ئەکەم. 
هەموو لایەک یاریدەدەرن، والی ئەفسەری بۆ پارێزگاریم ناردووە،  هەروەها هەموو مەلاکان هاوکارمن بە تایبەتی لە خوێندنەوەی هەلکۆڵراوی سەردیوارەکان و پێوەری کردنی ژورەکاندا.
بۆ هەرکوییەک ئەچم جگە لە هاریکاریەکی هاوڕییانە هیچی تر نابینم، تاکە ئەوروپی لێرە بالوێزی فەرەنسایە بەرێز تالوسیەر (M. Talausier) کەسێکی بەرێزە هاتە لام کەمێک لەسەر دیوارەکان پیاسەمان کرد، بەیانی بۆ نانی ئێوارە دێتەوە لام. بەگشتی زۆر ئاسودەم بە کارمەندانی باڵوێزخانەکە، لەسەرو هەموویەوە هیچ کات لە ئێستا دڵخۆشتر نەبوم بەو هەمو هاوکاری و ئاسانکاریەی بۆم کراوە، ئاسودەم هەرچەندە دوورم لە ماڵەوە. 
باوکی لە هەموکات زیاتر خۆشەویستم، ئازیزت گیرترود بێڵ،،،،، زۆر دڵخۆشم بە چاکبونەوەی گیرترود وایت ( Gertrude White)

مێنۆی ڕێدۆزی