١٩٬٨٣١
دەستکاری
Manu (لێدوان | بەشدارییەکان) |
Manu (لێدوان | بەشدارییەکان) |
||
(یەک دەستکاری مامناوەند لەلایەن ھەمان بەکارھێنەرەوە پیشاننادرێت) | |||
ھێڵی ١: | ھێڵی ١: | ||
[[پەڕگە:21034590.jpg|وێنۆک]] | |||
نووسینی: د. '''[[کازیوە ساڵح]]''' | نووسینی: د. '''[[کازیوە ساڵح]]''' | ||
ھێڵی ٧: | ھێڵی ٨: | ||
زۆرێک لە نووسەرانی کورد پێداگری لە سەر لکاندنی جینۆسایدی کورد بە پاش دەوڵەتی نەتەوە، بە تایبەت لە ١٩٦٠ە کان و سەرهەڵدانی حزبی بەعسەوە، دەکەن. | زۆرێک لە نووسەرانی کورد پێداگری لە سەر لکاندنی جینۆسایدی کورد بە پاش دەوڵەتی نەتەوە، بە تایبەت لە ١٩٦٠ە کان و سەرهەڵدانی حزبی بەعسەوە، دەکەن. | ||
جینۆساید چەندین فۆرمی هەیە، ئەم بابەتە گفتوگۆ لە سەر جینۆسایدی کولتووری کورد، لە دوو سەردەمی جیاواز و دوور لە یەک، لە عێراقدا دروست دەکات. جەخت لە سەر ئەوە دەکات کە کورد بەراورد بە نەتەوە جینۆسایدکراوەکانی جیهان بەر لە جینۆسایدی فیزیکی، ئەزموونی درێژخایەنترین جینۆسایدی کولتووریی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا کردوو. | جینۆساید چەندین فۆرمی هەیە، ئەم بابەتە گفتوگۆ لە سەر جینۆسایدی کولتووری کورد، لە دوو سەردەمی جیاواز و دوور لە یەک، لە عێراقدا دروست دەکات. | ||
جەخت لە سەر ئەوە دەکات کە کورد بەراورد بە نەتەوە جینۆسایدکراوەکانی جیهان بەر لە جینۆسایدی فیزیکی، ئەزموونی درێژخایەنترین جینۆسایدی کولتووریی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا کردوو. | |||
بۆ سەلماندی ئەم گۆڤانە بابەتەکە متمانە دەخاتە سەر ڕاڤەکردن و بەدواداچوونی ئەم تەوەرانە: | بۆ سەلماندی ئەم گۆڤانە بابەتەکە متمانە دەخاتە سەر ڕاڤەکردن و بەدواداچوونی ئەم تەوەرانە: | ||
ھێڵی ١٩: | ھێڵی ٢٢: | ||
'''کلیلە وشە''' | '''[[کلیلە وشە]]''' | ||
'''جینۆسایدی کولتووری، کورد وکوردستان، داگیرکاریی ئیسلام، سەردەمی شانشینی عەرەبی، بەریتانیا، ناسیۆنالیزمی عەرەبی.''' | '''جینۆسایدی کولتووری، کورد وکوردستان، داگیرکاریی ئیسلام، سەردەمی شانشینی عەرەبی، بەریتانیا، ناسیۆنالیزمی عەرەبی.''' | ||
ھێڵی ٢٥: | ھێڵی ٢٨: | ||
'''بەرایی''' | '''بەرایی''' | ||
ڕینیە تایگڵەر (٢٠١١) جینۆسایدی کولتووری بە “خاپوورکردنی ئاسەواری خەڵک یان گروپێک بە مەبەستی سەربازی یان سیاسی” (١) پێناسە ئەکات. بەپێی دەستنووسە بڵاونەکراوەکانی ڕافایەڵ ڵەمکن (١٩٣٣)، جینۆسایدی کولتووری بریتییە لە لەناوبردنێکی سیستماتیکی کولتوور بە گشتی کە پێک هاتووە لە زمان، داب و نەرێت، پۆشاک، ئایین، هونەر، ئەدەب، پۆشاک، مێژوو، ئاسەوار،(٢) سیمبولە بۆماوەیییەکان و هەر پنت و فاکتەرێک کە بەهای مرۆیی و نرخی کولتووریی گرووپی بە ئامانجکراو ببەخشێت و جێگیرکردنی کولتووری و داب و نەریتی بکەر یان جینۆسایدکار. | ڕینیە تایگڵەر (٢٠١١) جینۆسایدی کولتووری بە “خاپوورکردنی ئاسەواری خەڵک یان گروپێک بە مەبەستی سەربازی یان سیاسی” (١) پێناسە ئەکات. | ||
بەپێی دەستنووسە بڵاونەکراوەکانی ڕافایەڵ ڵەمکن (١٩٣٣)، جینۆسایدی کولتووری بریتییە لە لەناوبردنێکی سیستماتیکی کولتوور بە گشتی کە پێک هاتووە لە زمان، داب و نەرێت، پۆشاک، ئایین، هونەر، ئەدەب، پۆشاک، مێژوو، ئاسەوار،(٢) سیمبولە بۆماوەیییەکان و هەر پنت و فاکتەرێک کە بەهای مرۆیی و نرخی کولتووریی گرووپی بە ئامانجکراو ببەخشێت و جێگیرکردنی کولتووری و داب و نەریتی بکەر یان جینۆسایدکار. | |||
ئەمە بۆ دۆخی کۆڵۆنیالیزم/داگیرکارییش هەر ڕاستە. | |||
داگیرکار بەر لە هەر شتێک کولتووری خۆی ئەچەسپێنێت (٣). | |||
کولتوور بەشێکی گرنگی گەشەسەندنی هزری وئاوەزی و مێژووی مرۆڤە، بۆیە لە زۆر ڕووەوە کارەسات و بەندە سیاسییەکان لە کولتوورەوە دەست پێ دەکەن. | کولتوور بەشێکی گرنگی گەشەسەندنی هزری وئاوەزی و مێژووی مرۆڤە، بۆیە لە زۆر ڕووەوە کارەسات و بەندە سیاسییەکان لە کولتوورەوە دەست پێ دەکەن. | ||
ھێڵی ٥١: | ھێڵی ٥٨: | ||
گەرچی ئەوان هەمیشە لە ژێڕ دەستی داگیرکەرەکەیاندا بوون، هەرگیز حکومەتی سەربەخۆ و ئازادی نەبووە، سەروو سێسەد ساڵە لە ژێر پرۆگرامی هەرەسکردن، توانەوە و لە قاڵبدانی کولتووریدان، لای سەرکردایەتیی خێڵکەیان ٩٢ ساڵ بوو بیرۆکەی جێگیرکردنی مافەکانی هاووڵاتیی ڕەسەن و ناونانی کێشەکانیان هەبوو. | گەرچی ئەوان هەمیشە لە ژێڕ دەستی داگیرکەرەکەیاندا بوون، هەرگیز حکومەتی سەربەخۆ و ئازادی نەبووە، سەروو سێسەد ساڵە لە ژێر پرۆگرامی هەرەسکردن، توانەوە و لە قاڵبدانی کولتووریدان، لای سەرکردایەتیی خێڵکەیان ٩٢ ساڵ بوو بیرۆکەی جێگیرکردنی مافەکانی هاووڵاتیی ڕەسەن و ناونانی کێشەکانیان هەبوو. | ||
''' | '''[[(دیار نییە باسی کێ دەکات. ئەوان کێن؟)]]''' | ||
لای مافناس و پسۆڕانیان ٢٥ ساڵ تێکۆشانیان بۆ کرد هەتا بە سەر گەورەترین زلهیزی دنیادا سەرکەوتن و مافەکانیان جێگیرکرد(١٢). | لای مافناس و پسۆڕانیان ٢٥ ساڵ تێکۆشانیان بۆ کرد هەتا بە سەر گەورەترین زلهیزی دنیادا سەرکەوتن و مافەکانیان جێگیرکرد(١٢). | ||
ھێڵی ٥٩: | ھێڵی ٦٦: | ||
نەک هاووڵاتییە ئاساییەکە، ژمارەیەکی زۆری چالاکان و کاربەدەستانی ئەم بوارە، لە دواندا، جگە لە جینۆسایدی جەستەیی، لە جۆرەکانی دیکەی جینۆساید بێ ئاگان. | نەک هاووڵاتییە ئاساییەکە، ژمارەیەکی زۆری چالاکان و کاربەدەستانی ئەم بوارە، لە دواندا، جگە لە جینۆسایدی جەستەیی، لە جۆرەکانی دیکەی جینۆساید بێ ئاگان. | ||
دروستبوونی ئەم قەیرانی تێگەیشتن و جیگیرنەکردنی مافی قوربانیانی کورد زۆرن و پێویستە سەربەخۆ توێژنیەوەی لە سەر ئەنجام بدرێت. ئەم بابەتە زۆر بە کورتی ئاماژە بە جینۆسایدی کولتووریی کورد لە دوو قۆناغدا دەکات کە کەوتوونەتە پێش دروستبوونی دەوڵەتی نەتەوە. | دروستبوونی ئەم قەیرانی تێگەیشتن و جیگیرنەکردنی مافی قوربانیانی کورد زۆرن و پێویستە سەربەخۆ توێژنیەوەی لە سەر ئەنجام بدرێت. | ||
ئەم بابەتە زۆر بە کورتی ئاماژە بە جینۆسایدی کولتووریی کورد لە دوو قۆناغدا دەکات کە کەوتوونەتە پێش دروستبوونی دەوڵەتی نەتەوە. | |||
بۆ ئەوەی خۆی لە تاکدەنگی بپارێزێت، ئەم بابەتە میتۆلۆژیی فرەڕەهەند بەکار دەهێنێت و متمانە دەخاتە سەر ڕاڤەکردنی دیسکۆرسی ڕەخنەگرانە و ئەو ئامرازانەی لیکۆڵینەوە کە ڕەگیان لە مێژوو، سۆسیۆلۆژی و کولتوور و بابەتی لە پێشینە نووسراودایە. | بۆ ئەوەی خۆی لە تاکدەنگی بپارێزێت، ئەم بابەتە میتۆلۆژیی فرەڕەهەند بەکار دەهێنێت و متمانە دەخاتە سەر ڕاڤەکردنی دیسکۆرسی ڕەخنەگرانە و ئەو ئامرازانەی لیکۆڵینەوە کە ڕەگیان لە مێژوو، سۆسیۆلۆژی و کولتوور و بابەتی لە پێشینە نووسراودایە. |